محدّث ، مفسري أديب وشاعر ، عارفي كامل وواصل به بركت فيوضات الهى وبا سر انگشتان معجزه‌گر ونبوغ بىهمتايش ، اين خواستهء تاريخ را در نيمهء أول قرن يازدهم هجرى أجابت گفت . صدر المتألهين شيرازي ( 979 - 1050 ه . ق ) - حشره اللّه مع الأنبياء والأولياء - به همهء مخاصمات تاريخي وعلمي با تبحرى خاص واز طريق رفع وجبران نقاط ضعف هر سه جريان وبا تكيه بر معارف أصيل اسلامى وآيات وروايات مأثور از ائمهء معصومين ( ع ) والهام قدسي به شيوهء كاملا علمي وبرهاني پايان داد . ملا صدرا چندين كار اساسى انجام داد : حفظ محوريّت شريعت در مباحث فلسفي وعرفانى ، پر نمودن خلأ علمي ودرونى هر يك از نظامهاى فلسفي مشاء واشراق ، مانند اثبات معاد جسماني از طريق استدلال وبرهان - كارى كه هرگز ابن سينا موفق به آن نشد - ، اثبات اصالت وجود - كه هم مشكل مشائين وهم اشراقيين بود - ؛ تشكيكى نمودن وجود يا درجه بندى ومراتب وجود بر حسب شدت وضعف وارتباط منطقي بين مراتب عالم جسم ونفس وروح ، اثبات حركت جوهري ، برهاني نمودن عرفان نظري وبسيار موارد ديگر وسرانجام از همه مهمتر آنكه چهار مكتب : مشاء ، اشراق ، عرفان وشريعت را در يك نظام وارگانيسم واحد تقرر بخشيد . بنا بر اين همان طور كه ملاحظه شد تغيير بنيادين مشارب گوناگون فلسفي وعرفانى به يك پيكرهء واحد خاص ومنضبط وحاكميت كامل روح ديني بر آن به صورت كاملا علمي ودقيق ونه به صورت جبري وتصنّعى ، نفى هر نوع اتهام يوناني مآبي از ساحت فلسفه اسلامى را به دنبال دارد . منتقدين بايستى منظور خود را كاملا واضح وآشكارا بيان كنند كه منظور از فلسفهء اسلامى ، كدام فلسفه را مىگويند سينوى ، اشراقي ، صدرايى ويا چه چيز ديگرى ! واينكه كدام جزء ويا بخش از اين فلسفه با فلسفه يونان يكى است وسپس اشكالات آن را تبيين